Türkiye gezinizi ülkenin batısında ve kış aylarında geçirecekseniz bölgedeki geleneksel kültürün eğlence etkinliklerinden biri olan deve güreşlerine katılabilirsiniz. Günümüzde festivallerle ve turnuvalarla sürdürülen deve güreşleri hem yerel halkın hem de turistlerin ilgisini çekmekte ve binlerce kişinin izlediği büyük etkinlikler olarak düzenlenmektedir. Deve güreşi müsabakaları başta Aydın ilinde olmak üzere özellikle Ege bölgesinde yer alan çok sayıda dernek tarafından açık meydanlarda veya stadyumlarda gerçekleştirilmektedir. Karşılaşmalar ayrıca İzmir’in Selçuk ilçesinde, Bodrum gibi ünlü tatil yerlerini de içeren Muğla ilinde ve Denizli’de de düzenlenirken, Marmara bölgesinde de Çanakkale ve Balıkesir, Akdeniz’de ise Antalya, Burdur ve Isparta’da deve güreşi izlemeniz mümkündür.

 

Düzenlendikleri bölgeyi adeta bayram yerine çeviren deve güreşi karşılaşmaları aynı zamanda yakın yerleşim yerlerinden de birçok ziyaretçiyi bölgeye çeker. Güreşlere katılan devler karşılaşma öncesinde geleneksel olarak süslenir ve üzerlerine ziller ve çanlar takılarak heyecan daha da artırılır. Karşılaşmanın yapılacağı meydana gidilirken kent içinde tur atılır ve kalabalık izleyici topluluğu bir şenlik havasında develerle birlikte yürüyüş yapar. Sabah saatlerinde varılan meydanda ise her türlü yiyecek, içecek ve hediyelik eşya satan tezgâhlar açılır ve bir yandan da davul ve zurna ekiplerinin çaldığı ezgilerle insanlar yöresel danslar oynayarak güreşlerin başlama saatini bekler. Karşılaşmayı düzenleyen dernekler deve güreşleri için düzenleme komiteleri ve hakem kurulları atayarak bu büyük etkinliklerin aynı zamanda büyük organizasyonlara dönüşmesini sağlar.

 

Karşılaşmalar “Cazgır” adı verilen bir görevli tarafından oldukça renkli bir şekilde izleyicilere anlatılır. Güreşleri adeta bir spor spikeri gibi anlatan Cazgır, ayrıca karşılaşma sırasında şiirler okur ve özgün üslubuyla aslında deve güreşlerinin en önemli kişisi konumundadır. Güreşler başlamadan Cazgır her bir devenin ismini izleyicilere duyurarak develeri tanıtır ve develer de izleyicileri selamlar. Karşılaşma başladıktan sonra develer rakibini yenmek için farklı oyunlarla güreşmeye başlar. Farklı kategorilerde düzenlenen karşılaşmalarda galibiyetler üç şekilde, diğer deveyi kaçırtarak, bağırtarak veya yıkarak elde edilir. Bu geleneksel kültürün sağlıklı bir şekilde sürebilmesi ve develerin sağlığının korunması amacıyla zaman zaman oldukça sert geçebilen karşılaşmalar yaklaşık 10 dakikayla sınırlı tutulmuştur. Karşılaşmadan galip çıkan deve dört ayağını bir araya getirerek seyirciyi selamlar ve karşılaşmanın ödülü deveye ve sahibine takdim edilir.

 

Bazı araştırmalara göre kökleri Ortadoğu ve Orta Asya’ya giden binlerce yıllık bir geçmişe sahip deve güreşlerinin Ege bölgesinde en az iki yüz yıldır organize edildiği bilinmektedir. Geleneksel Türk kültürünün önemli eğlence unsurlarından biri olan deve güreşleri, Anadolu’da yüzyıllardır yaşayan göçebe Türkmenler olan Yörüklerin kültürüne dayanmaktadır. 19. yüzyılda ilk tren hatları inşa edilene kadar Anadolu’daki en önemli taşımacılık yöntemi deve kervancılığına dayanmaktaydı ve dolayısıyla develer günlük hayatın önemli bir parçasını oluşturuyordu. İlk deve güreşleri, yerel pazar yerlerine yük getiren deve kervancılarının kendi aralarında eğlence amacıyla yaptığı karşılaşmalardı. Zamanla pazara gelen kalabalıkların ilgisini çeken bu güreşler, aradan geçen yıllar içinde bugünkü büyük organizasyonlar haline gelmiştir.