Mevlevî Semâ törenleri Türkiye’nin geleneksel kültürünün önemli ve yaygın ilgi gören unsurlarından biridir. Türkiye geziniz sırasında İstanbul veya Konya’da vakit geçirme imkânınız olursa ve otantik danslara ilginiz varsa bu törenlerden birine mutlaka uğramalısınız.

 

Mevlevî dervişlerin müzik eşliğinde dönerek Semâ yaptığı törenler (asıl adı Semâ Mukabelesidir) yüzyıllardır sıkı bir şekilde uygulanan kurallara ve ritüellere göre düzenlenmekte ve farklı kültürlerden milyonların beğenisini kazanmaktadır. Temelleri 13. yüzyılda, Konya’da yaşayan Mevlana Celaleddin-i Rumi tarafından atılan bir Sufi tarikat olan Mevlevîliğin bu törenleri oldukça sembolik unsurlarla doludur. Törenin ve dansın her bir noktası kulun Allaha ulaşmasının farklı aşamalarını ve yönlerini temsil eder. Semâ törenleri Konya ve İstanbul’daki Mevlevîhanelerde sık sık düzenlenmektedir ve biletleri internet üzerinden de satışa sunulmaktadır. Törenlere ev sahipliği yapan Mevlevîhaneler ise yüzyıllar önce kurulmuş yapılardır ve günümüzde müze veya kültürel vakıflar olarak hizmet sunmaktadır.

 

Mevlevîliğin kültürel önemi uluslararası alanda da kabul görmüştür ve bu kapsamda örneğin 2007 yılı Mevlâna’nın 800’üncü doğum yıldönümü nedeniyle UNESCO tarafından “Mevlâna Celaleddin-i Rumî’nin 800. Doğum Yıldönümü” olarak ilân edilmiştir. Bu kapsamda Türkiye’de ve dünyada 2007 yılı boyunca birçok çok etkinlik düzenlenerek Mevlevî Semâ törenleri gerçekleştirilmiş ve bu büyüleyici kültür bütün dünyada yaygın olarak tanıtılmıştır.

 

Semâ törenlerinde Semâ edenlere Semazen adı verilirken, büyüleyici nameleri çalan müzik grubuna Mutriban denir ve törenin düzenlendiği salon da Mutrıphane ve Semahaneden oluşur. Semahane içinde kapının tam karşısında, kuzu veya ceylan derisinde yapılmış “post” (veya postniş) yer alır ve “Tecelli”yi, yani Allah’ın görünüşünü temsil eder. Töreni yöneten Şeyh ise Mevlana’yı temsil etmektedir. Semâ dansı Semazenlerin kendi etraflarında dönmesiyle gerçekleşse de, Mevlevîlikte “dönmek” anlamında bir ifade kesinlikle kullanılmaktadır. Semâ kelimesinin Mevlevîlikteki anlamı işitmek ve duymaktır ve kulun evrenin oluşumu idrak etmesi, kulluğunu idrak etmesi ve Yaratana yönelmesini ifade etmektedir.

 

Semâ töreni sırasında yapılan hareketler de son derece semboliktir ve her birinin Mevlevî düşüncesinde derin anlamları bulunmaktadır. Örneğin Semazenin Semâ sırasında kollarını ve ellerini açması, “Hakk’tan alıp halka dağıtmak” anlamına gelmektedir. Burada alınıp dağıtılan şey maddi değil manevidir ve esas olarak evrene dair bilgiyi temsil etmektedir. Törenler toplamda yedi bölümden oluşur ve her bölümde ayrı bir adı ve anlamı bulunmaktadır.

 

İstanbul’da olduğunuz süre içinde Mevlevî Semâ Töreni izlemek isterseniz, başta Taksim yakınlarındaki Galata Mevlevihane’sinde olmak üzere, Yenikapı Mevlevihane’sinde, Sultanahmet Cankurtaran Tarihi İsmail Dede Efendi Mevlevî Evinde veya Sirkeci Tren Garı Etkinlik Salonunda düzenlenen Semâ törenleri için bilet alabilirsiniz. Türkiye geziniz sırasında İç Anadolu bölgesine yolunuz düşerse, örneğin Kapadokya’ya gidecek olursanız, programınıza Konya’yı da dahil edip, Semâ törenlerini doğduğu yerde izleme fırsatı yakalayabilirseniz.