Dünyanın yedi harikasından biri kabul edilen ve en önemli antik Yunan yapılarından biri olan Artemis Tapınağı günümüzde İzmir’in Selçuk ilçesi yakınlarında bulunan Efes antik kentinde yer almaktaydı. Dünyanın tamamen mermerden yapılmış edilmiş ilk tapınağı olan Artemis’in inşasının milattan önce 550 yıllarında Lidya Kralı Croesus tarafından başlatıldığı düşünülmektedir. Hem dini ibadet için hem de pazaryeri olarak kullanılan tapınakla ilgili antik Yunan metinlerinde geçen bütün ifadeler, yapının eşsiz bir görkeme ve güzelliğe sahip olduğunu belirtmektedir.

 

Tapınağın bulunduğu yerde önceden yer alan daha küçük tapınağın milattan önce 7. yüzyılda bir sel sonucunda yıkılmasının ardından Artemis Tapınağının inşasına başlanmıştır. Tamamlanan yapı daha sonra milattan önce 356 yılında, tarihe geçen ve özellikle Batılı ülkelerin kültürüne mal olmuş bir olayla yıkılmıştır. Efesli Herostratus adında bir adam, ünlü olmak ve tarihe geçmek için tapınağı ateşe vererek dünya harikasının yıkılmasına neden olmuştur. Bu olay üzerine Efes yönetimi Herostratus’u idam etmiş ve adının anılması yasaklamıştır. Ancak bu yasağa rağmen dönemin tarihçileri bu ismi kaydetmiş ve daha sonra Avrupa kültüründe yer edinmesini sağlamıştır. Bunun bir uzantısı olarak Herostratus günümüzde halen Almanca ve İngilizce dillerinde şöhret için suç işlemek anlamında kullanılmaktadır.

 

Tapınağın yıkıldığı günün aynı zamanda Büyük İskender’in doğum günü olduğu belirtilmektedir. Bu nedenle yıllar sonra bölgeyi fetheden İskender’in tapınağı yeniden inşa etmeyi önerdiği, ancak Efes halkının bu teklifi reddederek milattan önce 323 yılından itibaren tapınağı yeniden inşa etmeye başladığı belirtilmektedir. Tapınağın son hali, her biri 18 metre yüksekliğinde 127 sütundan oluşmaktaydı ve 137 metre uzunluğa ve 69 metre genişliğe sahipti. Döneminin en önlü heykeltıraşları tarafından yapılan bronz ve mermer heykellerle süslü tapınak, birçok sanat eserine de ev sahipliği yapmıştır. Döneminin en önemli çekim merkezi olan tapınak ayrıca ziyaret eden önemli tüccarlara ve kralların ağırlandığı bir yer olarak hizmet sunmuştur.

 

Tapınak son olarak milattan sonra 268 yılında Gotların saldırısı sırasında yıkılmıştır ve sonrasında yeniden inşa edilip edilmediği hakkında henüz kesin bilgi bulunmamaktadır. Tapınağa adını veren Artemis tanrıçası ise Yunan mitolojisindeki geleneksel Artemis tanrıçasından farklılıklar göstermektedir. Efesli Artemis bereket tanrıçasıdır ve bazı tarihçiler Anadolu tanrıçası Kibele ile büyük benzerlik taşıdığına işaret etmektedir. Bugün Efes Antik Kentinde bulunan Artemis heykeli, tanrıçayı sütun gibi bir bölümle kaplı ve çok sayıda memesi bulunan bir figür olarak çizmektedir.

 

Artemis Tapınağının bulunduğu bölgede 19. yüzyılda İngiliz arkeologlar tarafından yapılan kazılar sonucunda ortaya çıkarılan parçaların neredeyse tamamı bugün British Museum’da bulunan Artemis odasında sergilenmektedir. İzmir’in Selçuk ilçesi yakınlarındaki tapınak yerinde ise bugün yalnızca iki mermer parçası bulunmaktadır. Artemis tapınağının bir modeli ise İstanbul’daki Miniatürk parkında sergilenmektedir.